Tarihe Yardımcı Bilimler

Tarih çalışmalarında olayları aydınlatmak için birçok bilim dalından yararlanılır. Bu bilim dalları tarihçinin araç çantasıdır.

Kaynak İnceleyen Yardımcı Bilimler

Bilim	Ne yapar?
Coğrafya	Olayın geçtiği mekânın fizikî özelliklerini inceler — savaşları, göçleri, ticaret yollarını anlamada kritiktir.
Arkeoloji	Toprak altındaki kalıntıları gün yüzüne çıkarır. Tarih öncesi çağların tek ana kaynağıdır.
Antropoloji	İnsan ırklarının fizikî özelliklerini ve gelişimini inceler.
Etnografya	Toplumların örf, âdet, gelenek, giyim ve yaşayış biçimlerini araştırır.
Filoloji	Dilleri ve yazılı kaynakların dilsel yapısını çözer.
Paleografya	Eski yazıları okur ve çözer (Göktürk, Uygur, Arap, Latin alfabeleri gibi).
Epigrafya	Taş, madenî levha üzerindeki kitabeleri okur.
Diplomatik	Resmî belgelerin (ferman, berat, ahitname) türünü ve gerçekliğini inceler.
Nümismatik (Meskûkât)	Paraları inceler; bir devletin ekonomik, siyasi ve sanatsal durumunu ortaya koyar.
Kronoloji	Olayları zaman sırasına dizer.
Sicillografi	Mühürleri inceler.
Heraldik	Aile veya devlet armalarını inceler.
Şecere (Genealoji)	Soy kütüklerini inceler.

📌 KPSS'de sık çıkan: En çok karıştırılan üçlü: Paleografya (eski yazı) – Epigrafya (kitabe) – Diplomatik (resmî belge). KPSS'de tanım-eşleşmesi soruları gelir.

Sosyal Bilimlerle İlişki

Sosyoloji — toplumun yapısını, kurumlarını, değişimini inceler.
Psikoloji — bireyin veya toplumun ruhsal durumunu anlamaya yardım eder.
Ekonomi — toplumların üretim, tüketim ve mübadele ilişkilerini açıklar.
Hukuk — kanunların ve hakların tarihsel gelişimini inceler.
Sanat Tarihi — bir dönemin sanatsal üretimi üzerinden kültürel yaşamını aydınlatır.

Görseller

Bu bölümdeki görseller kamu malı (public domain) veya CC0 lisanslıdır; ticari kullanıma açıktır. Her görselin kaynağı altında belirtilmiştir.

Antik Yunan sikkelerini gösteren levha — **Nümizmatik — eski paralar dönemin ekonomisi ve yöneticileri hakkında bilgi verir**
Kaynak: Wikimedia Commons · unknown medallists · Lisans: Public domain

Üç ayrı yazıyla yazılmış Rosetta Taşı — **Rosetta Taşı — epigrafi ve paleografyanın en ünlü buluntusu**
Kaynak: Wikimedia Commons · Unknown author Unknown author · Lisans: Public domain

Troya antik kentindeki kazı alanı — **Arkeolojik kazı alanı — Troya**
Kaynak: Wikimedia Commons · Gary Todd from Xinzheng, China · Lisans: CC0

Osmanlı dönemine ait berat belgesi — **Diplomatika — beratlar gibi resmî belgelerin incelenmesi**
Kaynak: Wikimedia Commons · Abdulmecid I · Lisans: Public domain